Wat is een psychiatrisch ziekenhuis?

Een psychiatrisch ziekenhuis biedt behandeling en verzorging aan wie ernstige psychische problemen heeft. In een psychiatrisch ziekenhuis werken teams van artsen en hulpverleners met verschillende specialisaties. Op gesloten afdelingen mogen patiënten de afdeling of het ziekenhuis niet verlaten. Op open afdelingen kan dat wel, mits een aantal afspraken.

Wat wordt door Zorginspectie geïnspecteerd in een psychiatrisch ziekenhuis?

Zorginspectie focust op hoe de kwaliteit van de geboden zorg het meest beïnvloed wordt en baseert zich hiervoor op regelgeving, referentiekaders, eisenkaders, kwaliteitseisen… waaraan de organisatie zich moet houden. U vindt hierover meer informatie op de website van het agentschap Zorg en Gezondheid.

Hoe inspecteert Zorginspectie?

Een multidisciplinair team van Zorginspectie licht elk psychiatrisch ziekenhuis regelmatig door. 

Deze doorlichting gaat over 

  • controle op de naleving van erkenningsnormen
  • beoordeling van de voorziening op het vlak van kwaliteit van zorg en dienstverlening

Zorginspectie hanteert een dynamisch auditmodel, waarbij gesprekken met het management van het ziekenhuis gecombineerd worden met diverse controles op de werkvloer. Daarbij informeert Zorginspectie de ziekenhuis medewerkers uitgebreid over haar manier van werken.

Het audittraject bestaat uit:

  • een aantal aangekondigde auditdagen in het ziekenhuis zelf, met interviews en rondgang op de afdelingen
  • een verslagdag waarop de auditoren het volledige verslag doornemen en bekrachtigen. Vervolgens bezorgt Zorginspectie het voorlopige auditverslag aan het ziekenhuis

Meer lezen over de vaste kenmerken van een inspectie >>

Wat leest u in het verslag?

De bevindingen van ieder inspectiebezoek staan in een inspectieverslag. Het doel van dit verslag is:

  • de vaststellingen en het oordeel - of de organisatie voldoet aan de geïnspecteerde regelgeving - weergeven
  • de organisatie schriftelijk op de hoogte brengen van de vaststellingen en het oordeel
  • aan het Agentschap Zorg en Gezondheid rapporteren 
  • andere betrokken lezers, o.a. burgers die verslagen in het kader van de openbaarheidswetgeving willen raadplegen, informeren

Zorginspectie moedigt de organisaties aan om met gebruikers open te communiceren over de vaststellingen.

Voor alle vragen over de inspecties in de psychiatrische ziekenhuizen kan u contact opnemen met contact.zorginspectie@vlaanderen.be.

Wat na de inspectie?

Na de audit stelt Zorginspectie eerst een voorlopig verslag op. Enige tijd na de inspectie vindt een overleg plaats tussen het ziekenhuis, Zorginspectie en het agentschap Zorg en Gezondheid. Tijdens dit overleg geven de inspecteurs een antwoord op de reacties op het voorlopig verslag vanuit het ziekenhuis. Daarnaast wordt ook het voorstel van termijnen besproken waarbinnen bepaalde tekorten moeten weggewerkt worden. Dit voorstel maakt het agentschap Zorg en Gezondheid enige tijd voor dit overleg over aan het ziekenhuis. Dit finale overleg resulteert in een definitief verslag en definitieve termijnen.

Het definitieve verslag en de (eventuele) reactie worden bezorgd aan het agentschap Zorg en Gezondheid. Dit agentschap staat in voor de verdere opvolging van de vaststellingen uit het inspectieverslag en beslist wat er op basis van onder andere de vaststellingen van Zorginspectie en het eigen dossier met de erkenning gebeurt.

Voorgaande inspecties

In het najaar van 2018 werd de tweede auditcyclus van psychiatrische ziekenhuizen door Zorginspectie afgerond. Enkele psychiatrische ziekenhuizen werden niet werden meegenomen in die auditcyclus omwille van certificering of plannen daartoe. Bij zulke certificering (ook accreditatie genoemd) komt een externe, onafhankelijke organisatie op basis van een aantal maatstaven beoordelen in welke mate het ziekenhuis kwaliteitsvolle en veilige zorg aanbiedt aan de patiënten. Ziekenhuizen krijgen het label voor een beperkt aantal jaren. Ziekenhuizen kunnen vrijwillig kiezen voor certificering.

Als een ziekenhuis een kwaliteitsbevorderend initiatief neemt, betekent dat uiteraard niet dat de overheid verder geen verantwoordelijkheid heeft: in elke situatie blijft het hun taak om kwaliteit van zorg en patiëntveiligheid te bewaken. Vandaar is het belangrijk dat Zorginspectie ook in de 11 ziekenhuizen met (plannen tot) certificering een ziekenhuisbreed zicht krijgt op de effectief geleverde zorg op de werkvloer, zonder het eventueel nog te lopen traject naar certificering te doorkruisen.

Tijdens haar inspectiebezoeken (najaar 2018 - eerste jaarhelft 2019) focuste Zorginspectie op de kernprocessen van psychiatrisch ziekenhuizen via afdelingsbezoeken. Daarbij kwamen 3 concrete thema’s aan bod die ook tijdens de auditbezoeken werden bevraagd (nl. behandeling, vrijheidsbeperkende maatregelen-agressie, suïcide). Net zoals bij de audits werden de aangekondigde bezoeken voorafgegaan door het invullen van zelfevaluatiedocumenten door de ziekenhuizen zelf.

Sinds begin 2018 wordt een nieuw toezichtmodel voor de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) voorbereid. Daarbij werd reeds gestart met de opmaak van een eisenkader voor het thema 'forensische geestelijke gezondheidszorg'. In 2019 zal een eisenkader worden ontwikkeld voor het thema continuïteit. Telkens worden relevante stakeholders betrokken. Het agentschap Zorg en Gezondheid staat in voor de ontwikkeling van de eisenkaders; op basis daarvan werkt Zorginspectie de nodige inspectie-instrumenten uit.

De GGZ-voorzieningen met een RIZIV-conventie die in het kader van de zesde staatshervorming naar Vlaanderen werden overgeheveld, zullen niet meteen worden opgenomen in de eerste fase van uitrol van het nieuwe toezichtmodel. We willen enerzijds stapsgewijs ervaring opdoen. Anderzijds vraagt de inbedding van die voorzieningen in de Vlaamse context tijd.