‘Het Actieplan Duurzaam Ondernemen geeft aan welke impact een voorziening vandaag heeft op het klimaat en welke stappen ze kan zetten om deze impact te verlagen’ 

Dit Actieplan Duurzaam Ondernemen (voorheen 'klimaatvisieplan') vormt 1 van de 13 klimaatengagementen waaronder de sector in 2017 zijn schouders heeft gezet.  Sinds eind 2020 kunnen de voorzieningen hiermee aan de slag om zo, ook op organisatieniveau hun klimaatimpact te evalueren.  Naast dit engagement is ook afgesproken dat elke voorziening een personeelslid aanduidt als duurzaamheidsmedewerker (voorheen 'klimaatverantwoordelijke').  De term 'klimaatvisieplan' is als overkoepelende term vervangen door 'Actieplan Duurzaam Ondernemen'. Dit omdat het klimaatvisieplan, naast de SUSTACARE en de ECG-matrix, slechts 1 van de 3 mogelijke meetinstrumenten is om met het 'Actieplan Duurzaam Ondernemen' aan de slag te gaan. 

Ga aan de slag met het meetinstrument dat het best bij uw voorziening past.  De meetinstrumenten zijn opgebouwd vanuit een methodiek van continue verbetering: u kijkt naar wat er reeds gebeurt binnen uw organisatie, vervolgens zet u in op wat u beter wilt doen. De instrumenten begeleiden u doorheen de verschillende stappen van een mogelijk verbeteringsproces. Met de SUSTACARE en ECG kunt u werk maken van een globaal duurzaamheidsbeleid van uw organisatie, het klimaatvisieplan biedt een zeer praktische hands-on aanpak met een focus op de reductie van de CO2-emissies van uw organisatie.

  Gebouw gebouw + omgeving Organisatie
Energie-efficiëntie Energiescan    
Klimaatimpact     Klimaatvisieplan
Integrale duurzaamheid   GRO ECG - SUSTACARE

Als u nog bijkomende vragen heeft, kunt u een bericht sturen naar klimaat.vipa@vlaanderen.be of contact opnemen met ir. Thomas Feys op 0492-34 61 12.
Meer info vindt u ook in de toelichting 'Zorg voor het klimaat. Duurzame zorginfrastructuur met VIPA', die Thomas Feys (vanaf 30:39) op 30/03/2021 gaf op het congres 'Klimaat in de zorg' van ZORG.TECH.

Klimaatvisieplan

Het klimaatvisieplan bestaat uit een rekenblad dat een score genereert. De eerste stap is dan ook een score invullen in het rekenblad en dit op basis van de huidige toestand. Het klimaatvisieplan vertrekt vanuit verschillende thema’s die elk een eigen tabblad en ook een eigen score krijgen, de thema’s Energie en Water wegen het zwaarst door. De totale score is op 100. 

Thema Score
Beheer 15
Mobiliteit 10
Materiaalgebruik 15
Energie 25
Water 20
Welzijn 15
Totaal 100

De eerste score geeft reeds een idee van de huidige klimaatimpact. Door de score te verbeteren verlaagt de klimaatimpact en zo kan elke voorziening met concrete maatregelen er naar streven om de directe en indirecte CO2-emissies terug te dringen. Binnen het klimaatvisieplan zijn enkel deze maatregelen opgenomen die een impact hebben op de CO2-emissies van de organisatie. Voor meer duiding bij de verschillende criteria is er een handleiding voor het klimaatvisieplan.

Meer info vindt u in deze presentatie over het klimaatvisieplan.

SUSTACARE

De SUSTACARE is een aanpassing van de algemene Sustatool aan de zorgsector, i.o.v. Zorgnet-Icuro en met steun van het departement Werk en Sociale Economie van de Vlaamse Overheid.  De SUSTATOOL-methode biedt een managementproces-aanpak voor zelfsturende teams in organisaties. Hierbij kunt u diverse duurzaamheidsaspecten op systematische wijze in de dagelijkse werking uitrollen en monitoren.  De SUSTATOOL is een toegankelijk managementproces in 5 fases, gebaseerd op een systeem van continue verbetering, waarbij u:

  • kijkt wat u al doet en wat de anderen doen (Analyseer),
  • inzet op wat u beter wil doen (Geef richting),
  • acties kiest uit een optielijst per thema (Concretiseer),
  • deze acties koppelt aan doelstellingen en een projectplanning- en uitvoering (Voer uit),
  • controleert of de doelstellingen bereikt werden (Rapporteer).

De SUSTATOOL bestaat verder uit een volledig individualiseerbaar dashboard van 15 duurzaamheids- en optimalisatiethema’s (of Sustainable Development Goals (SDG))  waaruit u kan kiezen, verspreid over het niveau van:

De SUSTATOOL is ontwikkeld binnen Vlaanderen.

Meer info vindt u op:

ECG

De Common Good Matrix helpt organisaties met duurzaam en verantwoord management en ondernemerschap, en maakt hun bijdrage aan de samenleving zichtbaar.  Het is een managementproces-aanpak, die inzet op de 5 fases van continue verbetering. Het proces (of het doorlopen van de Common Good Matrix) zet telkens iets in beweging in een organisatie. De vragen die de ECG-Matrix naar boven brengt, zorgen er voor dat organisaties zich beter bewust worden van hun mogelijke impact op mens en milieu en hun bijdrage aan de samenleving. De vragen worden gestructureerd aan de hand van 4 kernwaarden en hun invloed op 5 stakeholdergroepen. Met de pijler 'menselijke waardigheid' is de ECG-matrix een dankbare tool voor de zorgsector, aangezien intrinsiek de kerndoelstelling van welzijnsvoorzieningen mee geëvalueerd wordt:

Per thema is een SDG koppeling voorzien.

De ECG-balansmatrix wordt al gebruikt in Duitsland, Oostenrijk en Spanje en spreidt zich verder uit naar Italië, Nederland, Groot-Brittannië, Zuid-Amerika, de Verenigde Staten.  Momenteel wordt het nog maar beperkt gebruikt in België.

Getuigenissen van voorzieningen in Barcelona bieden een beeld over de concrete werking .

Wil je hiermee aan de slag? Hier vindt u de matrix en het werkboek.

Duurzaamheidsmedewerker

De duurzaamheidsmedewerker krijgt in zijn tijdsbesteding ruimte en ontwikkelingsmogelijkheden om de rol van duurzaamheidsmedewerker op te nemen. Een voorziening kan er echter ook voor opteren om die rol in te vullen via het inhuren van externe expertise of door krachten te bundelen.

De hoofdtaak van deze duurzaamheidsmedewerker is het beheer van het Actieplan Duurzaam Ondernemen, dit betekent niet dat deze persoon er alleen voorstaat, specifieke taken kunnen zeker door collega’s binnen de voorziening worden opgenomen. In samenspraak met de koepels is er voor de duurzaamheidsmedewerker een mogelijke functieomschrijving opgemaakt, ook hierbij is het perfect mogelijk dat deze taken door verschillende personen worden opgenomen.  

  1. Projectmanagement
    1. Als duurzaamheidsverantwoordelijke breng je de duurzaamheidsuitdagingen van de organisatie in kaart met behulp van een Actieplan Duurzaam Ondernemen.
    2. Definieer je samen met het management/Raad van bestuur de jaarlijkse klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen waar de organisatie het komende jaar zijn focus op zal leggen. En reserveer je hiervoor samen de gewenste budgetten. Je krijgt de nodige tijd en ruimte om deze doelstellingen op te volgen.
    3. Definieer je de betrokken personen/afdelingen om deze klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen tot een goed eind te brengen. Brief je hen over de betreffende doelstelling, definieer je samen met de betrokken actoren concrete acties om tot deze doelstelling te komen. Je definieert de tijdslijn met bijhorende targets en de verantwoordelijke voor deze targets.
    4. Volg je de realisatie van deze targets op.
    5. Bewaak je de overkoepelende coördinatie en afstemming tussen deze verschillende acties
    6. Hierbij kan je terugvallen op de verschillenden duurzaamheidsinstrumenten als leidraad (ECG matrix/Sustacare/klimaatvisieplan/GRO) en het dataplatform TERRA
  2. Rapporteren
    1. Als duurzaamheidsmedewerker maak je een analyse van de impact van de genomen acties, rapporteer je op regelmatige tijdstippen aan het management/RVB en definieer je de gewenste bijsturing en nieuwe acties.
    2. Hierbij kan je terugvallen op de verschillende duurzaamheidsinstrumenten als leidraad (ECG matrix/Sustacare/klimaatvisieplan/GRO) en het dataplatform TERRA
  3. Communicatie
    1. Werk een actieplan uit om een breed draagvlak binnen de organisatie te implementeren. Je werkt hiervoor nauw samen met de communicatieverantwoordelijke van de voorziening.